آزمایش‌های هماتولوژی یا CBC


آزمایش CBC یا شمارش کامل سلول های خونی ، یک آزمایش بسیار کاربردی و رایج است که اطلاعات مهمی را به پزشک می دهد . در این مطلب قصد داریم ضمن مشخص نمودن رنج نرمال هر یک از سلول های خونی ، به تفسیر آزمایش نیز بپردازیم. البته ذکر این نکته ضروری است که تفسیر جواب آزمایش حتما بایستی توسط پزشک معالج انجام شود زیرا هدف پزشک برای انجام آزمایش ، طیف بسیار گسترده ای را شامل می شود و با توجه به شرایط بیمار را درخواست می گردد پس ذکر تمامی تفاسیر در اینجا نمی گنجد و در این مطلب فقط کلیات و تفاسیر اولیه و کلی را بیان می کنیم.

در این بخش نمونه خون بیماران از نظر شمارش گلبول های سفید ، قرمز ، پلاکت ها و نیز شمارش افتراقی انواع گلبول های سفید جهت تشخیص انواع کم خونی ( آنمی ) و سرطان های خون توسط دستگاه سلول شمار خودکار و نیز بررسی میکروسکوپی سلول ها مورد سنجش قرار می گیرند .

بخش خون شناسی یکی از بخش های مهم آزمايشگاه دکتر جوادی می باشد که طيف وسيعی از آزمايشات در آن انجام می شود . بهره گیری از کادر مجرب و متخصص ، استفاده از دستگاه های پیشرفته و اتوماتیک ، مجهز بودن به فن آوری های روز دنیا ، انجام کنترل کیفی روزانه به منظور صحت و دقت آزمایشات و شرکت در برنامه های کنترل کیفی خارجی و داخلی ، ما را به عنوان سایت معتبری در تشخیص بیماری های خونی معرفی نموده است .

CBC یکی از آزمایش های متداول و مهم خون می باشد و اغلب در کنار سایر آزمایش ها تجویز می شود . در این آزمایش اجزای تشکیل دهنده خون مانند گلبول های سفید ، قرمز ، پلاکت ها و فاکتورهای تشکیل دهنده آن ها بررسی می شوند . این آزمایش می تواند زمینه تشخیص بعضی از بیماری ها مانند کم خونی ، عفونت و یا التهاب ، خون ریزی داخلی ، بیمارهای مرتبط با انعقاد خون و سرطان ها را فراهم نماید . در این آزمایش موارد زیر بررسی می گردد :

سلول های قرمز خون (RBC)

  • سلول‌های قرمز خون دارای هموگلوبین می باشند . این سلول ها غذا و اکسیژن را در سراسر بدن حمل کرده و به بافت‌ها می‌رسانند و مواد زاید را از بافت‌ها می گیرند . طول عمر RBC 120 روز می باشد و بعد از این مدت به عناصر سازنده خود مبدل می شود.
  • مقدار طبیعی RBC بین۷٫۴ تا ۱٫۶ میلیون در هر میکرو لیتر خون است . این عدد برای خانم‌ها مقداری کمتر و در کودکان مقداری بیشتر است .
  • خونریزی‌های دستگاه گوارش مثل خونریزی معده یا روده ، خون‌ریزی‌‌ از محل زخم ، سوءتغذیه ، کمبود آهن یا کمبود ویتامین B12 و اسید فولیک ، همولیز RBC ( در بیماری‌های خاص نظیر فاویسم ) ، بعضی مشکلات ژنتیکی مانند گلبول‌های قرمز داسی شکل ، اختلالات مغز استخوان ، بیماری های کلیوی و تومورهای سرطانی از عوامل کاهش دهنده RBC می باشند .
  • زندگی در ارتفاعات به خاطر کمبود اکسیژن هوا ، بعضی از ورزشکاران و شرایطی که بدن دچار کمبود اکسیژن طولانی مدت شود مانند بیماری های ریوی ( مقدار بالای گلبول قرمز می‌تواند نشان‌دهنده ظرفیت‌ بالای حمل اکسیژن باشد ) و استعمال دخانیات از عوامل افزایش دهنده RBC می باشند .
  • در بارداری به دلیل افزایش حجم خون مقدار RBC به طور طبیعی کاهش می یابد.
  • نتایج آزمایش بسته به نوع آزمایشگاه و نوع کیت مورد استفاده متفاوت می باشد.
  • خوردن کلرامفنیکل موجب کاهش RBC می‌شود .

سلول های سفید خون (WBC)

  • گلبول های سفید خون وظیفه دفاع بدن در برابر عوامل بیماری زا نظیر ویروس ها ، باکتری ها را دارند .
  • مقدار طبیعی WBC در بزرگسالان و بچه‌های بالاتر از ۲ سال مقدار گلبول‌سفید بین ۴ تا ۱۰ هزار در هر میلی‌لیتر خون طبیعی است.
  • کاهش تعداد گلبول‌سفید به مقادیر کمتر از ۴ هزار ، لکوپنی گفته می‌شود . نارسایی مغز استخوان ، مسمومیت دارویی ، عفونت شدید ، سوءتغذیه ، نقص در سیستم ایمنی و ایدز موجب کاهش تعداد گلبول های سفید در خون می گردند .
  • افزایش تعداد گلبول‌سفید به مقادیر بالاتر از ۱۰ هزار ، لکوسیتوز نام دارد و نشان دهنده عفونت ، التهاب ، آلرژی ، سرطان خون ، استرس و تب می باشد.
  • گلبول های سفید شامل نوتروفیل ها (Neutrophils) ، لنفوسیت ها(Lymphocytes) ، مونوسیت ها (Monocytes) ، ائوزینوفیل ها (Eosinophils ) و بازوفیل ها (Basophils) می باشند که هر یک نقش دفاع از بدن در برابر عوامل مختلفی را بر عهده دارند.
  • فعالیت شدید بدنی و ورزش سنگین برای مدتی موجب بالا رفتن تعداد WBC در خون می‌شود .
  • در بارداری و زایمان ممکن است مقدار WBC افزایش یابد.

هموگلوبین ( HBG )

  • هموگلوبین ، پروتئین حامل اکسیژن در خون است به این صورت که اکسیژن را از ریه‌ها به بافت‌های بدن حمل می‌کند و دی‌اکسیدکربن را از بافت‌های بدن می گیرد و به ریه‌ها می‌آورد . مقدار آن در خون نشانه کم خونی ، پرخونی و یا طبیعی بودن خون فرد است .
  • مقدار طبیعی هموگلوبین ۱۲ تا ۱۵ گرم در دسی لیتر می باشد.

هماتوکریت ( HCT )

  • هماتوکریت نشان دهنده درصد گلبول های قرمز نسبت به کل حجم خون می باشد و باید با سایر فاکتورهای خونی مانند RBC و هموگلوبین مورد بررسی قرار گیرد.
  • مقدار طبیعی هماتوکریت ۴۲ تا ۵۲ درصد برای آقایان و ۳۵ تا ۴۶ درصد برای خانم ها می باشد .

پلاکت‌ها (Plt)

  • پلاکت ها نقش مهی در انعقاد خون ایفا می کنند به طوری که میزان کم آن ها موجب کند شدن سرعت انعقاد خون و طولانی شدن زمان خونریزی می شود .
  • مقدار طبیعی پلاکت بین ۱۵۰ هزار تا ۴۵۰ هزار در هر میلی‌مترمکعب خون برای بزرگسالان می باشد.
  • عفونت های ویروسی نظیر مونونوکلئوز، سرخک، هپاتیت، مصرف بعضی از داروها مانند استامینوفن، اختلالات سیستم ایمنی، سرطان خون و یا غدد لنفاوی ، شیمی درمانی و پرتو درمانی موجب کاهش پلاکت می شوند .
  • بعضی از سرطان ها ، بیماری آرتریت روماتوئید ، التهاب روده ها و لوپوس ، کم خونی فقر آهن ، کم خونی همولیتیک و غیره موجب افزایش پلاکت ها می شوند .

علاوه بر موارد فوق موارددیگری نیز در آزمایش CBC مورد بررسی قرار می گیرند که عبارتند از :

MCV : نشان دهنده حجم متوسط سلول‌های قرمز خون است . مقدار طبیعی آن ۸۰fl تا ۱۰۰ می باشد . در صورتی که مقدار MCV بیش از حد طبیعی باشد ، به این معنی است که سلول‌های قرمز خون از حد طبیعی بزرگتر هستند به طور معمول این حالت در کم‌خونی ناشی از کمبود ویتامین B12 یا اسیدفولیک رخ می دهد . هنگامی که مقدار MCV کمتر از حد طبیعی باشد یعنی سلول‌های قرمز خون کوچک‌تر از حد طبیعی هستند که این حالت در مواردی نظیرکم‌خونی ناشی از فقر آهن مشاهده می شود . در تالاسمی نیز مقدار MCV کاهش می‌یابد .

MCH : عبارت است از وزن متوسط هموگلوبین‌ موجود در یک گلبول قرمز نمونه ی خون . مقدار طبیعی آن ۳۱-۲۷ پیکو گرم است.

MCHC : عبارت است از میزان غلظت هموگلوبولین موجود در حجم معینی از سلول‌های قرمز خون. مقدار طبیعی آن۳۶-۳۲ گرم در دسی لیتر می باشد.

RDW : مقدار این عبارت نشان دهنده میزان یکنواختی و یا عدم یکنواختی اندازه سلول های قرمز خون است . هر چه این عدد کمتر باشد به معنی آن است که سلول های قرمز خون از نظر اندازه یک دست تر هستند و برعکس اگر این عدد بزرگتر باشد نشانه عدم یک دست بودن اندازه سلول های قرمز خون است . به طور معمول در هنگامی که به آنیزوسایتوزیس و پویکیلوسایتوزیس مشکوک شدیم این اندکس را بررسی می نماییم . مقدار طبیعی RDWر۱۵ – ۱۱٫۵ درصد است ، هرگاه میزان آن بالا رود نشان دهنده آنیزوسیتوز می باشد .

MPV : نشان دهنده اندازه پلاکت ها می باشد . مقدار طبیعی آن flر۱۲ – ۶٫۵ است . برای تفسیرMPV باید شمارش پلاکتی را در نظر بگیریم.

PDW : مقدار این عبارت کوچک یا بزرگ بودن پلاکت ها را نشان می دهد (مانند RDW). مقدار طبیعی آن ۱۷-۹ درصد است .

جوابدهی آنلاین
تماس
آدرس ما